Fiscaal Partnerschap

Na scheiding vervalt in principe het fiscaal partnerschap. Maar wanneer vervalt dit fiscaal partnerschap? En wat zijn de gevolgen? Hieronder wordt het fiscaal partnerschap en de gevolgen bij scheiding nader uitgelegd

Wat is fiscaal partnerschap?

Iedereen moet zelf de aangifte voor de inkomstenbelasting doen. Bij de aangifte dienen ook de bijtellingen en aftrekposten te worden aangegeven. Omdat bij een relatie vaak de financiën door elkaar lopen is het niet altijd helder wie wat heeft ontvangen of betaald. Daarom heeft de belastingdienst het fiscaal partnerschap geïntroduceerd. Je wordt in dat geval door de belastingdienst als partners gezien.

fiscaal partnerschap en scheiding - VertrOuders Kennisbank

Als je fiscaal partner van elkaar bent doe je nog steeds allebei individueel aangifte voor de inkomstenbelasting maar bepaalde inkomensbestanddelen kunnen dan wel vrij tussen beide partners worden verdeeld. Zo kan fiscaal een zo gunstig mogelijke verdeling worden bereikt en wordt zo min mogelijk belasting betaald.

Wanneer ben je fiscaal partner van elkaar?

Gehuwd of geregistreerd als partner

Je bent fiscaal partner van elkaar als je gehuwd bent of een geregistreerd partnerschap met elkaar bent aangegaan. Het maakt daarbij niet uit of je ook huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden hebt laten opstellen.

Omdat er voor gehuwden of geregistreerd partners geen samenwoonverplichting is, maakt het niet uit of je volgens de gemeentelijke basisadministratie op eenzelfde adres bent ingeschreven.

Als je gehuwd bent maar met iemand anders samenwoont, kan je er niet voor kiezen om met die ander een fiscaal partnerschap aan te gaan.

Ongehuwd samenwonend

Ook als je niet gehuwd bent en volgens de gemeentelijke basisadministratie op hetzelfde adres staat ingeschreven, kan je fiscaal partner van elkaar zijn.

Je bent fiscaal partner als je daarnaast aan 1 van de volgende voorwaarden voldoet. Jullie zijn/hebben:

  • beiden meerderjarig en hebben een samenlevingsovereenkomst afgesloten dat notarieel is vastgelegd;
  • samen een kind (of het kind van de ander erkend);
  • beiden bij een pensioenfonds als pensioenpartners aangemeld;
  • samen eigenaar van de woning waarin jullie beiden wonen;
  • beiden meerderjarig en op het adres staat ook een minderjarig kind van één van jullie ingeschreven (samengesteld gezin) zonder dat er sprake is dat een van een onderlinge zakelijke huursituatie;
  • sinds het jaar ervoor al fiscaal partner van elkaar.

Je hoeft geen affectieve relatie te hebben om fiscaal partner te zijn. Je kan dus ook fiscaal partner met een ouder of kind zijn. Hiervoor geldt wel de voorwaarde dat je beiden op 31 december van het jaar ervoor beiden ouder dan 27 jaar was.

Iemand maar één fiscaal partner tegelijk hebben. Indien er meerdere huisgenoten zijn die aan één van de voorwaarden voldoen, dan dient er een keuze gemaakt te worden. 

Woon je met je kind in een opvangwoning of huis voor beschermd wonen waar ook andere mensen staan ingeschreven en wil je geen fiscaal partnerschap hebben? Dan dien je beiden een beschikking van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) te overleggen waaruit blijkt dat aan beiden afzonderlijke voorzieningen zijn toegekend.

Vind je het ondanks deze uitleg lastig om te bepalen of je fiscaal partner van elkaar bent? De consumentenbond heeft een tool waarmee je dit in stappen kan bepalen.

Vanaf wanneer ben je fiscaal partner?

Ben je gehuwd of geregistreerd als partner? Dan ben je fiscaal partner vanaf het moment dat je trouwt of het geregistreerd partnerschap aangaat. Woonde jullie dat jaar al vóór die datum samen? Dan zijn jullie fiscaal partner vanaf het moment dat jullie samen op hetzelfde adres stonden ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Voldoe je samen met je huisgenoot aan één van de voorwaarden voor het fiscaal partnerschap? Dan ben je fiscaal partner vanaf het moment dat je samen op hetzelfde adres stond ingeschreven. Stond je al het jaar ervoor op hetzelfde adres ingeschreven? Dan ben je het gehele jaar fiscaal partner van elkaar.

Voorbeelden:

Je woont vanaf 1 januari feitelijk samen zonder samenlevingsovereenkomst. Jij staat vanaf 2 januari in de gemeentelijke basisadministratie ingeschreven op dit adres en je partner vanaf 1 maart. Op 1 oktober gaan jullie trouwen. Dan zijn jullie fiscaal partner vanaf 1 maart.

Vanaf 1 januari wonen jullie feitelijk samen zonder samenlevingsovereenkomst. Jij staat vanaf 2 januari in de gemeentelijke basisadministratie ingeschreven op dit adres en je partner vanaf 1 maart. Op 1 oktober krijgen jullie samen een kindje. Dan zijn jullie fiscaal partner vanaf 1 maart.

Je gaat op 1 oktober een geregistreerd partnerschap aan met je partner en stond al het jaar ervoor samen op hetzelfde adres ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie. Jullie zijn dan vanaf het begin van het jaar fiscaal partner van elkaar.

Wanneer eindigt het fiscaal partnerschap?

Ook hierin zit een verschil tussen gehuwd zijn, een geregistreerd partnerschap en samenwonen.

Huwelijk

Bij een huwelijk eindigt het fiscaal partnerschap als aan de volgende twee voorwaarden is voldaan:

  • Er is bij de rechtbank een verzoek gedaan tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed; en
  • jullie staan niet meer samen op hetzelfde adres ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Voor het beëindigen van het fiscaal partnerschap hoef je dus nog niet gescheiden te zijn. Een echtscheiding is immers pas volledig als de beschikking van de rechtbank is afgegeven en deze beschikking is ingeschreven in de registers van de gemeente waar het huwelijk heeft plaatsgevonden. 

Ook het enkele feit dat de beschikking van de echtscheiding of scheiding van tafel en bed is uitgesproken en ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, is dus niet voldoende om het fiscaal partnerschap te doen eindigen als beiden nog op hetzelfde adres staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Geregistreerd partnerschap

Bij een geregistreerd partnerschap eindigt het fiscaal partnerschap als jullie niet meer op hetzelfde adres staan ingeschreven bij de gemeentelijke basisadministratie en aan één van de volgende voorwaarden is voldaan:

  • er is bij de rechtbank een verzoek gedaan tot ontbinding van het geregistreerd partnerschap; of
  • jullie ontbinden het geregistreerd partnerschap zonder tussenkomst van de rechter. In dat geval eindigt het fiscaal partnerschap als de overeenkomst tot beëindiging door jullie beiden is ondertekend.

Bij een geregistreerd partnerschap is het niet mogelijk om van tafel en bed te scheiden.

Samenwonen

Zodra je niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie, ben je geen fiscaal partner meer van elkaar. De overige voorwaarden zijn dan niet meer van belang.

Door de ontbinding van een samenlevingsovereenkomst alleen vervalt dus niet het fiscaal partnerschap. Eén van jullie beide dient zich ook uit te schrijven op het adres.

Als jullie fiscaal partners zijn en verhuizen naar een nieuwe woning en jullie niet te gelijk uit schrijven op het oude adres en inschrijven op het nieuwe adres, vervalt het fiscaal partnerschap. Dit herleeft weer als jullie beiden weer op hetzelfde adres staan ingeschreven. Op zich zal deze situatie in de praktijk niet snel voor problemen zorgen als er niet te veel tijd tussen de inschrijvingen zit.

Er is wel een uitzondering op deze regeling!

Indien je niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven omdat één van jullie beiden is opgenomen in een verzorgings- of verpleeghuis dan blijf je toch automatisch fiscaal partner van elkaar tenzij je aangeeft dat jullie dit niet meer wensen.

Kiezen voor het gehele jaar fiscaal partner zijn? 

Als je net gaat samenwonen, trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaat, ben je vaak niet het hele jaar al fiscaal partner van elkaar. Ook bij uit elkaar gaan of scheiden eindigt het fiscaal partnerschap vaak voor het einde van het jaar.

Ben je maar een gedeelte van het jaar fiscaal partner van elkaar dan kan je er bij de aangifte toch voor kiezen om het hele jaar als fiscale partners te worden gezien.

Als je in een jaar meerdere fiscale partners hebt, kan je maar één fiscale partner kiezen die voor het gehele jaar als fiscaal partner moet worden beschouwd. Doe je dat niet dan heb je verschillende fiscale partners voor verschillende delen van het jaar.

Of het verstandig is om iemand voor een heel jaar als fiscaal partner te kiezen, hangt van diverse factoren af. Een mogelijkheid om hierachter te komen is door een proefberekening in het aangifte programma te maken met en zonder fiscaalpartner voor het gehele jaar (en te spelen met de verdeling) en deze met elkaar te vergelijken.

Welke voordelen zitten er aan een fiscaal partnerschap?

Voordeel bij toepassing aftrekposten

Box 1 van de inkomstenbelasting kent verschillende tariefschijven. De partner die in een hogere schijf valt dan de andere partner, zal meer belasting over dat deel van het inkomen moeten betalen. 

Van dit tariefverschil kan je gebruikmaken bij de verdeling van aftrekposten. Omdat een aftrekpost in principe van eerst in de hoogste belastingschijf zal worden afgetrokken, zal een aftrekpost van €1.000 in de tariefschijf van 51,75%, € 151 meer opleveren dan bij een tarief van 36,65%.

Voorbeelden van aftrekposten zijn de aftrek van eigen woningkosten zoals de hypotheekrente of studiekosten.

Mogelijke hogere heffingskortingen

Algemene heffingskorting

Door de nieuwe regels op het gebied van de algemene heffingskorting, zullen partners die geen of nauwelijks belasting betalen deze heffingskorting niet of nauwelijks meer uitbetaald krijgen.

De regeling wordt in de komende jaren verder afgebouwd. Een fiscaal partner met inkomen heeft wel recht op deze heffingskorting hetgeen een voordeel van € 2.477 (2019) kan opleveren.

Bij iemand die de AOW-gerechtigde leeftijd heeft bereikt ligt dit bedrag lager € 1.268 (2019). 

Ouderenkorting

Heeft één van de partners of beide partners de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt dan kan je recht hebben op de hogere ouderenkorting (€ 1.596 – 2019). Deze krijg je alleen als je inkomen lager is dan € 36.783. Bij een hoger inkomen daalt de ouderenkorting en is boven de € 47.423 zelfs € 0). Door te schuiven met inkomen in de aangifte kan je soms voor één van de partners een hogere ouderenkorting ontvangen.

Ook bij andere kortingen zoals de arbeidskorting en inkomensafhankelijke combinatiekortingen kan soms een fiscaal partnerschap voordelig zijn. Dit kan echter ook nadelig werken.

Fiscaal partners en scheiding - VertrOuders

Voordeel heffingsvrije bedrag bij vermogensverschillen

Voor box 3 geldt een heffingsvrij vermogen van € 30.360 (2019) voor iemand zonder fiscaal partner. Boven dit vermogen zal je vermogen belast zijn. Het heffingsvrije vermogen voor een fiscale partners is gezamenlijk € 60.720 (2019). Indien een van de partners een vermogen van € 120.000 heeft en de ander geen vermogen heeft. Kan het gehele heffingsvrije vermogen worden gebruikt en zal in plaats van over € 89.640 maar over € 59.280 worden geheven in box 3.

Omdat per 2019 ook in box 3 tariefschijven zijn geïntroduceerd zal dit ook nog eens een tariefvoordeel opleveren omdat de grens tussen schijf 1 en 2 op € 71.650 ligt (2019).

Zo betaal je samen minder belasting over het gezamenlijke vermogen.

Opvoeren meewerkaftrek

Indien een partner werkzaamheden verricht binnen een eigen bedrag dan kan bij een fiscaal partnerschap gebruik worden gemaakt van de meewerkafrek. Dit kan mogelijk gunstig zijn.

Profiteren van de aanslaggrens

Als een van de partners een laag inkomen heeft en de aanslag zal rond de € 0 uitkomen, kan je door de verdeling te veranderen de aanslag verhogen tot € 46. Dit is de aanslaggrens. Tot dit bedrag legt de belastingdienst geen aanslag op. Dit kan enig voordeel opleveren.

Welke nadelen zitten er een fiscaal partnerschap?

Mislopen van aftrekposten

Omdat voor fiscale partners de drempels voor aftrekposten zoals zorgkosten en losse schenkingen aan goede doelen lager liggen, kan je deze aftrekposten mislopen.

Zo kan bijvoorbeeld de individuele drempel door een lager inkomen, lager liggen dan die voor een gezamenlijk inkomen. 

Bijvoorbeeld

De totale specifieke zorgkosten voor een van de partners bedraagt € 3.500 en die voor de andere partner € 0. De ene partner heeft een inkomen van € 30.000 en de andere partner een inkomen van € 60.000. Het gezamenlijk inkomen is dan € 90.000.

De drempel bij een fiscaal partnerschap zal € 3.490 zijn terwijl die individueel voor de eerste partner € 495 is. Een verschil van € 2.995.

Renteafrek voor meerdere huizen

Als jullie beiden een eigen huis hebben dan kan je als fiscale partners maar de rente van één huis aftrekken. Indien beide huizen een “eigen woning” betreffen zou je zonder fiscaal partner te zijn, de rente wel geheel van de individuele inkomens kunnen aftrekken.

Er zijn overigens wel uitzonderingen op deze regeling. Bijvoorbeeld bij woningen die te koop staan (verhuisregeling). Ook de scheidingsregeling is een uitzondering hierop.

Gevolgen bij een onderneming of DGA

Het fiscaal partnerschap kan in sommige gevallen ook nadelig zijn voor ondernemers. Een voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de regeling in box 2. 

Fiscaal partnerschap en scheiding?

Hierboven is uitgelegd wanneer het fiscaal partnerschap precies eindigt bij scheiding of uit elkaar gaan. In dat geval dient er een keuze te worden gemaakt of de ex-partners toch opteren voor een fiscaal partnerschap voor het gehele jaar.

Dit zal in sterke mate afhangen van de feitelijke (financiële) situatie. Vaak zijn de belangen daarbij tegenstrijdig. Soms zal een fiscaal partnerschap voor de ene partij voordelig zijn en voor de andere partij juist niet.

Het is daarom belangrijk om tijdens de scheiding hierover afspraken te maken. Omdat op dat moment vaak nog niet duidelijk is, welke variant voordelig is en of dit ook voor beiden voordelig is, zou het uitgangspunt kunnen zijn om dit voorafgaand aan de aangifte te onderzoeken. Er kan dan worden gekeken welke variant in totaal voordeliger is en worden afgesproken dat dit voordeel aan beide ex-partners ten goede zal komen.

Omdat er bij scheiding fiscaal veel verandert, is het mijn advies om de eerste twee jaar na scheiding de aangifte uit handen te geven aan een deskundige op dit terrein.

Partners en de schenk en erfbelasting en toeslagpartners

Het begrip fiscaal partner en de begrippen toeslagpartner en partners in de zin van de Successiewet wijken van elkaar af.

In de kennisbank van VertrOuders zijn diverse artikelen over deze onderwerpen opgenomen.

Geef een reactie