Aangifte inkomstenbelasting na scheiding

Het is weer bijna 1 mei – de datum dat de aangifte inkomstenbelasting moet zijn gedaan. Ben je net gescheiden dan is dit vaak een uitdaging.

Misschien heb je je nooit met financiële zaken bemoeid en is dit de eerste keer sinds tijden dat je zelf aangifte gaat doen? Ook als je altijd al zelf de aangifte inkomstenbelasting deed, kan de eerste keer na scheiding knap lastig zijn. De eventueel voor ingevulde aangifte van de belastingdienst zal in ieder geval niet volstaan.

aangifte inkomsten belasting en scheiding

Fiscaal partnerschap

De eerste belangrijke beslissing die jullie moeten maken is of jullie in de aangifte kiezen om het gehele jaar fiscale partners van elkaar te blijven of niet.

Na scheiding eindigt het fiscaal partnerschap. Wanneer dit precies eindigt en wat de gevolgen hiervan zijn, kan je lezen in het artikel “Alles over fiscaal partnerschap en scheiding” dat is opgenomen in de kennisbank op de website van vertrOuders.

Hoewel bij scheiding het fiscaal partnerschap eindigt, kan je er dus samen voor kiezen om in de aangifte toch te doen alsof jullie het hele jaar fiscaal partners van elkaar waren.

Dit kan bijvoorbeeld interessant zijn als een van jullie veel vermogen heeft en de ander heel weinig. Het gezamenlijke heffingsvrije vermogen van ruim € 60.000 kan dan geheel gebruikt worden. Zo hoeft er minder belasting in box 3 te worden afgedragen.

Ook kan de hypotheekaftrek op het hoogste inkomen worden afgetrokken. Dat kan interessant zijn als juist degene die het laagste inkomen heeft in de woning blijft wonen.

Wanneer maak je deze lastige keuze?

Meestal beschik je pas bij de aangifte inkomstenbelasting over alle gegevens die nodig zijn om te berekenen of er door een keuze voor een voortgezet fiscaal partnerschap een voordeel te behalen is. Toch is dit een onderwerp waar je tijdens de scheiding al afspraken over moet maken.

Jullie belangen kunnen namelijk verschillend zijn. Voor de een kan een voortgezet fiscaal partnerschap een direct voordeel opleveren. Terwijl dit voor de ander juist nadelig kan zijn.

Als de gevolgen bij scheiding nog niet duidelijk zijn, gaat mijn voorkeur uit naar een intentieafspraak waarbij het gezamenlijk belang voorop staat. Bij aangifte zal dan worden gekeken hoe het meeste voordeel kan worden behaald. Dit voordeel zal dan worden gedeeld of tenminste zullen eventuele nadelen voor een partij worden gecompenseerd.

Hoe bereken je eventueel voordeel van een voortgezet fiscaal partnerschap?

Er bestaan diverse aangifte programma’s die hierbij behulpzaam kunnen zijn. Ook met het aangifteprogramma van de belastingdienst kom je heel ver. Je kan daarmee twee proefberekeningen maken. Een met en een zonder voortgezet fiscaal partnerschap. In de berekening met het voortgezet fiscaal partnerschap kan je dan met de onderlinge verdeling spelen om tot het optimale resultaat te komen.

Alimentatie in aangifte inkomstenbelasting

Kinderalimentatie

Bedragen die je aan je ex-partner betaalt voor de kosten van de kinderen zijn niet fiscaal aftrekbaar. De ontvangen kinderalimentatie is ook niet fiscaal belast bij degene die het bedrag ontvangt. Deze bedragen hoef je dus niet op te nemen in de aangifte.

Partneralimentatie

Partneralimentatie kan voorkomen in verschillende vormen. Er kan maandelijks een vast bedrag worden betaald. Het bedrag voor de alimentatie kan ook in een keer worden betaald als afkoopbedrag. Ook een scheve verdeling van vermogen, kan als alimentatiebetaling worden gezien. Worden verplichtingen van de ander overgenomen zoals huur of pensioenstortingen, dan wordt dit gezien als alimentatie. Als vermogen ter beschikking wordt gesteld – zoals een woning – dan is dit een vorm van een onderhoudsverplichting.

Ontvang je partneralimentatie van je ex-partner dan zal je deze als extra inkomsten moeten opgeven in de aangifte. Over deze inkomsten zal dan belasting en premie zorgverzekeringen dienen te worden afgedragen. Doordat het inkomen stijgt heeft de partneralimentatie ook invloed op de hoogte van heffingskortingen en toeslagen.

Je mag de kosten die je hebt gemaakt om deze alimentatie vast te stellen als aftrekpost opgeven. Je moet dan denken aan kosten die je hebt gemaakt voor de berekening, vaststelling en inning van de alimentatie zoals kosten voor mediation, juridische kosten en incassokosten. Maar ook telefoon-, reis- en portokosten worden daaronder verstaan.

Betaal je partneralimentatie dan kan je deze kosten aftrekken als “betaalde partneralimentatie en andere onderhoudsverplichtingen” als aftrekpost opnemen in je aangifte. Je mag daarbovenop niet ook de kosten voor het vaststellen van de partneralimentatie aftrekken.

Het maakt voor de belastingdienst niet uit of de alimentatie door de rechter is vastgesteld of in onderling overleg is overeengekomen.

Het is belangrijk om de fiscale gevolgen (ook voor heffingskortingen en toeslagen) bij de vaststelling van de partneralimentatie al duidelijk te hebben en niet te wachten tot de aangifte van de inkomstenbelasting. Dit om te voorkomen dat de partneralimentatie juist een tegenovergesteld effect heeft. Vaak zijn er ook alternatieven die uiteindelijk een hoger netto besteedbaar inkomen aan beide kanten tot gevolg hebben.

Eigen woning in aangifte inkomstenbelasting

Bij scheiding zal ook vaak de aangifte op het gebied van de eigen woning veranderen.

Eigen woning

Eigenwoningreserve

Indien de gezamenlijke eigen woning is verkocht en na aflossing van de hypothecaire geldlening er geld over blijft, is er sprake van overwaarde. Deze overwaarde zal bij de aankoop van een nieuwe woning  weer voor de financiering moeten worden  gebruikt. Indien er dan nog geld moet worden geleend om de woning te financieringen kan de rente voor deze lening – binnen de geldende voorwaarden – geheel worden afgetrokken. Dit heet de bijleenregeling.

Rekenhulp Bijleenregeling

Voor de bijleenregeling is de eigenwoningreserve van belang. Voor de berekening van de hoogte van de overwaarde en de eigenwoningreserve kan gebruik worden gemaakt van de rekenhulp van de belastingdienst.

De ex-partners dienen de eigenwoningreserve op de juiste manier onderling te verdelen. Deze verdeling is afhankelijk van de eigendomsverhouding van de woning. De verdeling zal bij  een huwelijk in gemeenschap van goederen 50-50 zijn. Voor samenwoners of huwelijkse voorwaarden kan dit een andere verhouding zijn.

In de aangifte dient voor de aftrek van de hypotheekrente rekening gehouden te worden met deze bijleenregeling.

Is de woning met verlies verkocht dan kan de restschuld ook nog worden afgetrokken. Indien de lening onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) was afgesloten, is het mogelijk dat de restschuld bij scheiding wordt kwijtgescholden.

Scheidingsfaciliteit

Vaak komt het voor dat partners de gezamenlijke eigen woning (nog) niet willen verkopen of verdelen. De woning wordt dan nog samen aangehouden. Een van de twee blijft dan in de woning wonen en de ander verlaat de woning. De woning is dan voor een deel niet meer fiscaal een “eigen woning”.  De rente is voor dit deel niet meer aftrekbaar. De woning valt voor dat deel dan in box 3. Door de scheidingsfaciliteit kan gedurende twee jaar de woning nog worden voor beiden fiscaal worden gezien als “eigen woning”; zelfs als een van de ex-partners al weer een nieuwe woning heeft gekocht en daar in woont.

Degene die de woning heeft verlaten zal overigens wel het eigen deel van het eigen woningforfait moeten aangegeven. Dit is in het voordeel van de andere ex-partner en wordt gezien als partneralimentatie en zal als zodanig moeten worden opgenomen in de aangifte. Ook de eventueel voor de ex-partner betaalde rente wordt dan gezien als partneralimentatie.

Na twee jaar vervalt de regeling en wordt de woning voor een deel fiscaal niet meer als “eigen woning” gezien.

Verdeling

Als de woning wordt overgedragen door de ene aan de andere ex-partner, zal dit ook invloed hebben op de aangifte.

Het eigen woningforfait komt dan geheel toe aan degene die de woning heeft overgenomen (uiteraard wel voor het gedeelte van het jaar na de overname).

De hypotheekaftrek blijft dan voor een deel van de hypothecaire lening ongewijzigd. Het betreft het deel dat kan worden toegedeeld aan degene die de woning heeft overgenomen. Het andere deel kan alleen voor aftrek in aanmerking komen als dit voldoet aan de nieuwe regels voor hypotheken. Indien de lening oorspronkelijk aflossingsvrij was, dient deze te worden omgezet in een annuïteitenlening of een lineair aflosbare lening.

Premie pensioenen en lijfrenten

Pensioen en lijfrenten zijn onderwerpen die niet altijd de nodige aandacht krijgen bij scheiding. Vaak wordt een pensioenstorting of lijfrentestorting gedaan bij scheiding. Bijvoorbeeld van een afkoopbedrag. Ook deze zal op juiste wijze in de aangifte moeten worden opgenomen.

Heffingskortingen en toeslagen

Ook extra aandacht dient te worden besteed aan de juiste verdeling en toepassingen van de diverse heffingskortingen zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting (en alleenstaande ouderkop) en de eventuele alleenstaande ouderenkorting. Deze  worden in principe automatisch toegepast in de aangifte maar toch is het verstandig om deze goed te controleren.

De toeslagen worden niet geregeld bij de aangifte inkomstenbelasting, toch is het  van belang om ook hier voldoende aandacht aan te besteden. Op deze manier voorkom je dat onnodig geld blijft liggen.

Meer informatie over heffingskortingen en toeslagen is te vinden op de website van VertrOuders.

Maak afspraken zo vroeg mogelijk

Als je bij de aangifte nog keuzes zal moeten maken over alimentatie en de woning, ben eigenlijk te laat en zal het vragen van uitstel niet onverstandig zijn. Je hebt te maken met veel variabelen die allemaal invloed hebben op het uiteindelijke netto besteedbaar inkomen.

Het is daarom belangrijk om al tijdens de scheiding de financiële en fiscale aspecten goed te regelen en door te rekenen. Dit voorkomt dat je geld laat liggen en niet op een later moment weer met elkaar om de tafel hoeft te gaan zitten. Het kan geen kwaad om hierbij hulp in te roepen van een scheidingsspecialist of financieel deskundige.

VertrOuders kan hierbij behulpzaam zijn. Mocht je vragen hebben over de aangifte inkomstenbelasting bij scheiding of andere aspecten die bij scheiding komen kijken. Neem dan contact met ons op.

Contact met VertrOuders

Geef een reactie