Tien effecten van een scheiding op pubers en tips

Dat een scheiding effect heeft op de kinderen is natuurlijk begrijpelijk. Maar de effecten zijn niet voor elke leeftijdsgroep hetzelfde. Welke effecten van een scheiding spelen een rol bij pubers leeftijd 13 tot en met 17 jaar) en hoe kan je daar als ouder mee om gaan?

Verwarrende leeftijd

De puberteit is voor kinderen een verwarrende leeftijd. Alles verandert. Lichamelijk transformeren ze langzaam of heel snel in een volwassene. Hun hersenen leggen steeds meer nieuwe verbanden. Hun wereld wordt steeds groter. Door een betere talenkennis, internet en goedkopere en snellere reizen zelfs heel groot. Hun verantwoordelijkheden, ook al kan je daar vanuit het perspectief als ouder nog wel eens aan twijfelen. Hun sociale structuur wordt steeds ingewikkelder.

Liefde en seksuele ontwikkeling spelen in het leven van een puber een belangrijke rol. En dat allemaal onder invloed van een stevige cocktail aan hormonen zodat het eigen gedrag lastig controleerbaar is.

Extra verwarrend

Een scheiding (net als overlijden) van ouders, kan het effect hebben dat deze periode nog extra verwarrend wordt. Hoe moeten ze met de nieuwe situatie omgaan? Er is een voordeel voor de huidige generatie pubers, ze zijn waarschijnlijk niet meer de enige in de klas die gescheiden ouders hebben.

Ouders verantwoordelijk houden

Jongeren krijgen – naar mate zij ouder worden – steeds meer het vermogen om situaties vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Hierdoor kunnen zij beter hun eigen (objectieve) mening vormen. Vaak hebben zij allang aangevoeld dat het niet lekker liep tussen hun ouders.

In tegenstelling tot jonge kinderen zoeken zij de oorzaak van de scheiding dan ook niet bij zichzelf. In sommige gevallen is het voor hen zelfs een opluchting omdat leven in een gespannen situatie ook behoorlijk wat invloed op kinderen heeft. Pubers stellen vaak hun ouders verantwoordelijk voor de scheiding. Dit kan voor de nodige boosheid naar één of beide ouders zorgen.

Partij kiezen en tegen elkaar uitspelen van ouders

Jonge pubers kunnen bij een scheiding partij te kiezen voor één ouder. Dat kan zijn omdat zij de schuld van de scheiding aan die partij wijten. Dit kan uit ook door een  gevoel van medelijden of verantwoordelijkheidsgevoel zijn. Vaak is het ook een manier voor het kind om de situatie overzichtelijker te maken.

Pubers is natuurlijk enig opportunisme niet vreemd. Het is normaal gedrag dat pubers zich afzetten tegen hun ouders en hen tegen elkaar uitspelen om hun eigen belangen te behartigen. Ze weten precies bij wie ze moeten zijn voor nieuwe kleren en de laatste eindtijden bij uitgaan.  Bij een scheiding is het voor ouders alleen, soms lastiger om daar weerstand aan te bieden.

Ouders voelen zich al vaak schuldig naar hun kinderen toe. De scheiding kost hen vaak veel energie. Ouders zijn in die periode meer met zichzelf bezig en minder beschikbaar voor hun kinderen of zijn alweer druk bezig met een nieuwe partner. Kinderen voelen dit schuldgevoel vaak feilloos aan en maken daar graag misbruik van. Omdat ouders in deze fase ook vaak moeizaam met elkaar communiceren, kan dit voor de nodige problemen zorgen.

Verwerking

De meeste pubers proberen een scheiding op hun eigen manier te verwerken. Naar de buitenwereld doen zij vaak alsof de scheiding hen niet echt raakt. Hulp van ouders slaan zij dan ook vaak af. Het gevaar daarbij kan zijn dat zij de scheiding niet of niet op de juiste manier verwerken en in een fase blijven hangen.

Omdat pubers niet graag buiten de groep waartoe zij behoren willen vallen, zullen zij ook niet snel hulp bij hun vrienden zoeken. Vaak kunnen zij wel steun vinden bij leeftijdsgenoten die in eenzelfde situatie zitten.

Parentificatie

Hoewel pubers zelf zo min mogelijk willen laten blijken van hun gevoelens ten aanzien van de scheiding, zie je wel vaak dat ze zich meer bezorgd en beschermend naar een jonger broertje of zusje gedragen. Daarmee projecteren zij hun eigen innerlijke gevoelens op iemand anders.

Ook kan een kind zich meer zorgend, bezorgd en beschermend naar een ouder gaan gedragen. Het betrekken van het kind bij je eigen problemen als ouder, kan er voor zorgen dat het kind zich verantwoordelijk gaat voelen voor het geluk en welzijn van zijn/haar ouder en daarmee een deel van de ouderrol of partnerrol op zich gaat nemen. Hiermee wordt eigenlijk het systeem omgedraaid en wordt het kind te snel volwassen. Dit wordt ook wel parentificatie genoemd.

Hechtingsproblemen

Parentificatie kan weer zorgen voor hechtingsproblemen op latere leeftijd. Het kind zal dan later in relaties kiezen voor een partner met emotionele of psychische problemen of een partner die verslavingsgevoelig is. Houden van is dan hetzelfde geworden als zorgen voor. Verbinding met een “normale” partner is vreemd omdat het gevoel van liefde en verbondenheid niet gebaseerd is op gelijkwaardigheid maar wederzijdse afhankelijkheid tussen de redder en degene die gered moet worden.

Vaak is er sprake van verlatingsangst waarbij het kind er alles aan doet om geliefd te worden en de partner vaak in een bindingsangst-modus zit en bij te veel aandacht meer afstand zal nemen. Echte verbinding is dan ook niet echt mogelijk maar partners vinden dat ergens tot een zekere hoogte ook wel fijn.

Gedrag dat afwijkt van hun leeftijd

De scheiding kan er bij pubers ook voor zorgen dat het kind “vroegrijp” gedrag gaat vertonen terwijl zij daar eigenlijk nog niet aan toe zijn. Het gevaar daarbij is dat zij door anderen worden overgehaald om ongewild over hun eigen grenzen gaan. Niet alleen op seksueel gebied maar ook op het gebied van drank, drugs en adrenalinekicks.

Ook kan het tegenovergestelde gebeuren. Kinderen houden zich geheel afzijdig van de andere sekse en leggen daarmee hun eigen seksuele ontwikkeling stil. Een te snelle of te langzame seksuele ontwikkeling kan weer van invloed zijn op de wijze hoe zij later omgaan met seks, intimiteit en het instandhouden van relaties. Te risicovermijdend gedrag kan later ook tot een lager zelfvertrouwen leiden.

Heftige emoties

De puberteit kenmerkt zich door heftig gedrag en emoties. Door hormonen hebben pubers minder controle over hun gedrag en zien minder gevaar. Ook zijn hun hersenen nog steeds druk bezig met verbanden leggen zodat zij niet alles in het juiste perspectief zien. Soms kan het zijn dat het voor het kind ook allemaal te heftig wordt en deze zich terugtrekt.

Omdat het kind zijn/haar problemen heel heftig ziet en nog niet de tools heeft om deze zelf op de juiste manier op te lossen kan het zijn dat het kind hierin blijft hangen, zich heel ongelukkig voelt en zelfs een depressie kan ontwikkelen.

Overnemen van regie

Naar mate kinderen ouder worden, worden zij ook steeds zelfstandiger. Bij een scheiding zal het kind ook het contact met de andere ouder steeds zelfstandiger onderhouden. Het kind kan zich kritisch uitlaten over de zorg en omgangsregeling.Op zich is daar helemaal niet mis mee. Het gevaar schuilt er daarbij in dat het kind de zorg en omgangsregeling zelf gaat bepalen en daarmee de ouderrol overneemt.

De scheiding is iets tussen de ouders samen en moet daar ook blijven. Natuurlijk is het belangrijk om naar je kinderen te luisteren en hun mening serieus te nemen. Maar luisteren betekent niet dat jullie besluiten ook moeten overeenstemmen met de mening van de kinderen. Uiteindelijk zijn het de ouders die op basis van hun overwegingen de regels bepalen en niet de kinderen. In die overwegingen zal je naar mijn mening ook je eigen leven en privacy moeten meenemen naast de belangen van de kinderen.

Tips

Losmaken

Voor opgesteld dat je het als ouder nooit perfect kan doen, kan ik wel een aantal tips geven. In de pubertijd ontdekt een kind wie hij/zij is, wordt steeds zelfstandiger met als doel om zich langzaam los te maken van hun ouders op weg naar volledige zelfstandigheid. Het kind wordt daarbij geholpen door zijn/haar eigen gedrag. Door conflicten aan te gaan met hun ouders, is het minder lastig om emotioneel onder de vleugels van de ouders uit te komen. Veel ouders hebben de neiging om van uit hun eigen onzekerheid op dat moment juist bevestiging bij hun kinderen te zoeken. Zij willen nog graag vasthouden aan het beeld van ouders afhankelijke kinderen en niet met een leeg nest blijven zitten. Dit gedrag werkt natuurlijk meestal  averrechts waardoor het kind sneller naar meer vrijheid zal zoeken.

Vertrouwen en vrijheid

Van de andere kant zijn kinderen in deze leeftijd ook heel gevoelig voor afwijzing. Afwijzing door de groep waartoe zij behoren maar ook door hun ouders. Afwijzing kan voor een negatief zelfbeeld zorgen en een beperkt zelfvertrouwen. Het is daarom belangrijk om kinderen ondanks eventueel vervelend pubergedrag te laten zien dat je hen lief hebt en vertrouwen in hen hebt. Niet alleen in woorden maar ook in daden. Geef hen voldoende vrijheid.

Duidelijke regels en ruimte

Dit betekent overigens niet dat er geen duidelijke regels mogen zijn waar ook de kinderen zich aan moeten houden. Ouders moeten gewoon ouders durven blijven zijn. De regels dienen wel voldoende ruimte te bieden aan het kind om zich te zelf te kunnen ontwikkelen en ontdekken en om zich alleen of met vrienden terug te trekken zonder dat hun ouders als een soort bigbrother meekijken.

Kinderen moeten vooral fouten kunnen maken want daar leren ze van. Als ze weten dat het niet erg is om fouten te maken, zullen ze hier alleen maar meer zelfvertrouwen door krijgen. Preken achteraf over wat allemaal fout was, geeft het kind vaak een knauw in het zelfvertrouwen. Toch zullen er aan het overschrijden van de regels ook consequenties moeten hangen. Dit moet natuurlijk wel duidelijk gecommuniceerd worden.

Controle op afstand

Als ouder is het natuurlijk wel van belang dat je zicht blijft houden op hetgeen je kind in- en buitenshuis bezighoudt en doet maar wel op een manier die van respect en vertrouwen in het kind getuigd. Communicatie door middel van overleg, discussie en uitleg zijn daarbij belangrijk en geven het kind de indruk dat het serieus genomen wordt.

Helaas, als je aan een kind  vraagt hoe het met hem of haar gaat, krijg je standaard altijd het antwoord “goed”. Het is dus een uitdaging om creatiever te worden in het stellen van de juiste vragen. Vaak helpt het om te beginnen met een neutrale vraag. Bijvoorbeeld wat iemand die dag heeft gedaan, wie de stomste leraar is en waarom, wie de leukste, etc. Hoe meer je in de belevingswereld van je kind kan inleven en met echte interesse doorvraagt, hoe meer je van hem/haar krijgt te horen.

Nieuwe relatie

Bij oudere kinderen komt een nieuwe relatie van één van de ouders vaak hard aan. Het kind voelt dan vaak dat hij/zij een keuze moet maken om de andere ouder niet af te vallen. Nieuwe partners brengen ook vaak nieuwe regels en ritmes in huis met zich mee en soms ook zelfs nieuwe broertjes en zusjes. De aandacht moet opeens gedeeld worden met die partner, (en anderen). Het aanblik van een kleffe ouder en idee dat die ouder ook nog seks heeft, wekt natuurlijk de nodige weerstand.

Soms gaat de ouder zelf ook ander gedrag vertonen naar de kinderen om enige schijn van een georganiseerd gezin naar de nieuwe partner op te houden. Of de kinderen van de nieuwe partner worden anders behandeld door hun ouder dan zij zelf worden behandeld. Voor de kinderen allemaal heel verwarrend en het kost dan ook de nodige tijd en geduld om dit goed te introduceren en om er aan te wennen.

Slot

Alle bovengenoemde effecten kunnen zich bij scheiding voordoen. Dit hoeft echter niet het geval te zijn. Vaak zal het ook niet duidelijk zijn of bepaald gedrag ook daadwerkelijk aan de scheiding te wijten is of bij de pubertijd zelf hoort. Dat is ook niet belangrijk. Belangrijker is om er op bedacht te zijn en de effecten te herkennen.  Met name op het moment dat een kind zich opeens veel voorbeeldiger gaat gedragen dan voor heen. Deze kinderen worden vaak bij scheiding vergeten.

VertrOuders

Scheidingsspecialist – mediator – scheidingscoach

Mocht je meer informatie over de effecten van een scheiding op kinderen van diverse leeftijden willen, informatie krijgen over ouderschapsplannen of het betrekken van je kinderen bij de scheiding dan kun je contact opnemen met ons Je kunt ook een kijkje op onze website nemen om te kijken hoe wat wij allemaal doen.

Contact met VertrOuders

Please follow and like us:
0

Geef een reactie