Opbouw mediation traject

Een mediationtraject is uit opgebouwd uit een aantal fasen.
De fasen kunnen door elkaar lopen omdat verschillende onderwerpen los van elkaar worden behandeld.
Bij scheidingsmediation worden vaak de onderwerpen los van elkaar behandeld om zo het gehele traject overzichtelijk te houden.  Bijvoorbeeld kinderen, alimentatie, het huis, pensioenen, etc worden dan aparte trajecten.

De fasen bestaan na de voorbereiding en introductie uit:

♦ Onderzoeksfase

Hierin wordt door de mediator onderzocht wat de problemen en relevante onderliggende belangen van partijen zijn. Dit gebeurt over het algemeen in één of meerdere gesprekken waarin de mediator ieder van de partijen aan het woord laat en aan hen vragen stelt om zo tot de kern van het probleem te komen.

 

Emoties

In deze fase komen mogelijk emoties waaronder angsten, verdriet, pijn, woede naar voren. In deze fase vallen soms harde woorden. Het is het van belang dat iedere partij zich voldoende veilig en geborgen voelt om te zeggen wat misschien al veel eerder gezegd had moeten worden!
Vaak neemt deze fase enige tijd in beslag. Partijen weten zelf vaak niet goed wat er diep in henzelf speelt. Ook vinden zij het nog vaak moeilijk om open naar elkaar te zijn. Vaak is er in deze fase bij partijen nog geen begrip voor elkaars standpunten en gevoelens. Ook het gebrek aan vertrouwen in elkaar kan er voor zorgen dat het traject moeizaam verloopt.
Het is echter een noodzakelijk onderdeel en bij scheidingen en nalatenschappen in mijn ogen zelfs het belangrijkste onderdeel.

Rol in het familiesysteem

Mensen zijn onderdeel van verschillende systemen. Zij maken onderdeel uit van een gezin, familie, werk, vriendenkring etc. In deze fase probeer ik als mediator ook de rol en plaats van partijen in de relevante systemen te doorgronden. Vaak wordt daarmee ook de grondslag voor bepaald gedrag of emoties blootgelegd. Tevens kan worden gekeken wat de invloed van veranderingen op deze systemen in de toekomst kunnen hebben. Hier wordt de basis gelegd voor herstel en later geluk. Bij scheidingen zal deze fase op verschillende momenten terugkomen omdat de problematiek vaak gelaagd is en niet in één keer naar boven zal komen.

Geen (relatie)therapie

Het gaat overigens om het vinden van de voor de mediation van belang zijnde belangen. Het gaat er bij mediation niet om het hele verleden van beide partijen geheel te ontrafelen en te verklaren. Natuurlijk kan dat ook interessant zijn! In het verleden zijn vaak de oorzaken te vinden voor het huidige gedrag.

Zoeken naar oorzaken van gedrag kan pijnlijk en verrassend zijn. Vaak ligt de werkelijke oorzaak veel verder terug dan gedacht. Het vinden van de werkelijke oorzaak kan een positieve bijdrage leveren aan het verklaren van gedragingen en het vervolgens veranderen daarvan. Een scheiding of verlies van iemand is vaak een traumatische gebeurtenis maar ook een kans om het roer om te gooien en de valkuilen waar je al jaren in trapt aan te pakken. Hier kan een beetje hulp van iemand anders goed van pas komen.

De mediation is echter geen (relatie)therapie daarvoor zijn andere specialisten. Mogelijk dat we tijdens de mediation tegen pijnpunten, gedrag en patronen aanstoten die jullie tegewerken. We zullen dan kijken of die relevant zijn voor de oplossing van de kwestie. Anders zullen we ze alleen maar benoemen als mogelijk individueel onderzoekspunt.

Eventueel kan ik één van jullie met een passende hulpverlener in contact brengen.

♦ Draai- en categorisatiefase

Als het goed is komt er in de onderzoeksfase een moment waarop partijen naar echt naar elkaar hebben geluisterd en zich niet meer laten lijden door hun emoties.
Degene die heeft verteld wat hem of haar op het hart ligt, voelt zich op dat moment ook gehoord. Degene die luistert krijgt begrip dat de ander zich zo voelt. Op dat moment ontstaat er een moment van verbinding en begrip voor elkaars standpunten.
Dit hoeft niet te betekenen dat men het eens is met de standpunten van de ander. Wel dat men de ander hoort en een bepaald begrip kan opbrengen.

Van een blik op het verleden naar een blik gericht op de toekomst

De mediation draait op dat moment van de focus op het verleden (waar het conflict ligt) naar een blik op de toekomst (waar de oplossing ligt). Op dat moment kan de mediator weer een stap verder en de relevante belangen van de partijen gaan inventariseren en duidelijk structureren.
Samen met partijen maakt de mediator vervolgens een agenda voor de onderhandelingen tussen partijen op.

♦ Onderhandelingsfase

In deze fase gaan partijen onderhandelen, niet met het mes op tafel maar met het idee dat een overeenkomst die door hen beiden wordt gedragen duurzamer is dan iedere andere afspraak.
Het is dus niet een kwestie dat één partij wint en de andere partij verliest maar dat er voor beide partijen een win-win situatie ontstaat. Een van de belangen om hiervoor te kiezen is dat zij elkaar in de toekomst nog nodig hebben en zo voldoende goodwill ontstaat om die relatie te behouden of zelfs te verbeteren.

Het succes van de onderhandelingen hangt af van de uitkomsten uit de onderzoeksfase en de openheid die de partijen hebben betracht. Heeft één van de partijen nog een verborgen agenda dan zal dit waarschijnlijk in de onderhandelingsfase alsnog naar boven komen. De mediator zal dan moeten onderzoeken wat voor een invloed dit heeft op het proces.

♦ Besluitvormingsfase

In de besluitvormingsfase worden de uitkomsten uit de onderhandelingsfase omgezet in concrete besluiten. De besluiten worden getoetst op hun juridische geldigheid en hun praktische haalbaarheid. De mediation is geslaagd en de besluiten die zijn genomen worden ook geldig.
Indien de partijen niet tot een besluitvorming komen zal hetgeen eerder tegen elkaar in de verschillende fasen is gezegd in het mediationproces worden achtergelaten. Dit kan dan niet meer buiten de mediation tegen één van de partijen worden gebruikt tenzij anders wordt overeengekomen.

Uiteraard kan indien partijen al in een eerdere fase geen heil zien in de mediation of de begeleiding van de mediator, de mediation worden gestaakt. Dat is de vrijwilligheid waar ik het eerder over had.

♦ Afsluitingsfase

Om later geen discussie te kunnen krijgen over hetgeen is overeengekomen, is het verstandig om dit vast te leggen in een vaststellingsovereenkomst. Ook een andere overeenkomstvorm die juridisch afdwingbaar is, is mogelijk. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een notariële akte.  Deze overeenkomst kan bijvoorbeeld bij een scheiding als convenant/ouderschapsplan dienen dat aan de rechtbank kan worden overlegd om de scheiding te formaliseren.

Deze fase kan ook het einde zijn van een emotioneel traject waarbij partijen misschien de behoefte hebben om deze ceremonieel af te sluiten. Hier zijn partijen echter geheel vrij in; niet hoeft, alles mag.

♦ Evaluatiefase

Bij onze scheidingsbemiddeling/mediation voegen wij ook een evaluatiefase in. Na een bepaalde periode bekijken we of de overeenkomst in de praktijk ook werkt en welke bepalingen op basis van de praktijk of veranderende omstandigheden eventueel aangepast moeten worden.
Een verandering in inkomen of de intrede van een nieuwe partner kunnen een behoorlijke invloed hebben op de gemaakte afspraken. Uiteraard probeer ik als mediator in de eerdere fasen al op dergelijke situaties te anticiperen maar helaas is de werkelijkheid creatiever dan het verstand.

Vormen van mediation (bijvoorbeeld online mediation of pre-mediation)

In een mediation traject kunnen naast partijen ook adviseurs van partijen, zoals advocaten, relatietherapeut, financieel adviseur en dergelijke.

Online mediation

De meeste mediation vindt plaats door middel van gesprekken waarbij alle betrokken partijen aanwezig zijn. In sommige gevallen kunnen partijen om praktische redenen of om emotionele redenen niet bij elkaar aan tafel zitten. Het kan zijn dat agenda’s moeilijk op elkaar af te stemmen zijn, dat een van de partijen in het buitenland verkeerd of dat de oppas voor de kinderen moeilijk te regelen is. In dat geval is online-mediation een mogelijke uitkomst. Het voordeel hiervan is dat men niet afhankelijk is van tijd en plaats en dat mensen dingen rustiger en zorgvuldiger kunnen formuleren.

Dit kan door skype-sessies maar ook door het invullen van door de mediator opgestelde online vragenlijsten zodat in alle rust over vragen kan worden nagedacht. Soms kan online-mediation een hoop belangen sneller naar voren brengen zodat het traject lekker doorloopt.

Combinatie van online en live mediation

Omdat het grootste deel van de communicatie niet in woorden maar in non-verbale uitingen plaatsvindt en ook de reactie van de andere partij heel veel informatie bevat, is het nadeel van online-mediation dat de mediator al die non-verbale communicatie mist.

In zo’n geval kan een combinatie van online- en fysiek aanwezige mediation een mogelijkheid zijn die het beste van beide varianten combineert.

Pre-mediation – voorkom het probleem voordat het probleem er is

Ook wordt steeds vaker mediation gebruikt om problemen voor te zijn – pre-mediation. Bijvoorbeeld bij het opstellen van huwelijkse voorwaarden. Indien deze echt goed worden opgesteld en bijgehouden worden, zouden een hoop problemen al vooraf kunnen worden opgelost.
Nu worden veel regelingen juist niet in huwelijkse voorwaarden opgenomen omdat mensen alle opties willen openlaten of voor het trouwen zich niet met dit soort dingen bezig willen houden. De huwelijkse voorwaarden zijn daarom vaak vrij standaard, heel juridisch of juist geschreven voor de situatie op het moment van trouwen terwijl er daarna een hoop kan veranderd kan zijn.
Juist in tijden van een relatiecrisis kan het om de tafel zitten en dingen vastleggen een hoop angsten wegnemen waardoor er meer ruimte voor het werken aan de relatie overblijft. Daarnaast zorgt een mediationtraject er voor dat de communicatie tussen partijen verbetert.

TERUG naar MEDIATION-pagina