Waar moet ik wonen na mijn scheiding en hoe vind ik een woning?

In dit artikel ga ik in op de mogelijkheden om een woning te krijgen na scheiding.

Huis en scheiding - VertrOuders Amsterdam

Basisbehoeften bij scheiding

Bij mediation en coaching wordt vaak verwezen naar de piramide van Maslow. Volgens zijn theorie zou een mens pas streven naar hogere behoeften zoals sociale contacten, erkenning en waardering en in nog hogere mate zelfontwikkeling als aan onderliggende behoefte zoals eerste lichamelijke behoeften, veiligheid en zekerheid is voldaan.

Maslow

Onder lichamelijke behoeften wordt onder meer verstaan de behoefte aan voldoende voedsel, drinken en nachtrust.

Er is veel kritiek op deze theorie omdat het juist mensen zijn die in staat zijn om zich niet door primaire instincten te laten leiden en bewust deze behoeften zouden kunnen negeren. Zo kan iemand die honger heeft juist op zoek kan gaan naar troost in kunst, religie of zelfontwikkeling.

Toch kan je bij scheidingen wel voor een deel terugvallen op deze theorie. Daarmee wil ik niet zeggen dat mensen in scheiding per definitie terugvallen in primair instinctief gedrag en beesten worden. Hoewel, ik niet kan ontkennen dat ik dat weleens meemaak.

Wat ik bedoel is dat de meeste mensen die in scheiding liggen, zich zorgen maken om een aantal primaire zaken. In Nederland hebben zij vaak geen echte zorgen of zij morgen nog wel te eten en te drinken hebben. Voldoende nachtrust is bij scheiding wel vaak een schaars goed.

De behoefte aan een goede woning

Die nachtrust wordt vaak verstoord door zorgen om een goede woning:

  • een woning waar de kinderen tot rust kunnen komen;
  • die niet te ver van hun vriendjes, goede scholen en sportclubs ligt;
  • een woning die in de buurt van je werk en je vrienden ligt,
  • waar leuke buren zijn;
  • Een woning die een echt thuis kan worden.

En dat is het lastige. In Nederland zijn die woningen zijn schaars en vaak onbetaalbaar.

Dit heeft tot gevolg dat mensen in scheiding zich in eerste instantie focussen op de gezamenlijke woning. Die voldoet namelijk aan al die voorwaarden. Daarnaast ligt de focus ook vaak op het verkrijgen van een zo groot mogelijk aandeel van het vermogen en inkomen. Alles om maar zo snel mogelijk de zekerheid te krijgen dat een fijne woning kan worden verkregen en betaald.

Ik moet daarbij overigens wel aangeven dat het heel veel voorkomt dat beide ex-partners willen dat een van hen in de woning blijft wonen. Hierdoor zouden er voor de kinderen minder veranderingen in hun leven zijn. Hoewel ik het argument niet altijd ondersteun, kan ik de gezamenlijke focus op de kinderen alleen maar toejuichen!

Kritische noot

Uit de vorige zin kan je al voorzichtig opmaken dat ik er niet altijd voorstander van ben om de gezamenlijke woning aan te houden. Soms zijn de lasten hiervan zo hoog zijn dat er hiervoor te veel offers moeten worden gebracht. Ik kan daarbij nog meer argumenten bedenken waarom in sommige gevallen deze woning niet heilig zou moeten zijn. Wat mij betreft mag er dan vaak kritischer en zakelijker naar het aanhouden van de gezamenlijke woning worden gekeken.

Stapsgewijs

Bij een scheiding probeer ik mijn cliënten voor te houden dat je bij een scheiding meestal niet in een keer je einddoel kan en moet willen bereiken. Vaak moet je tijdelijk een stap terugzetten om later de juiste stappen te kunnen nemen. Helaas zal in sommige gevallen een scheiding voor altijd een materiële stap terug zijn. Toch hoop ik dat iedereen uiteindelijk gelukkiger en sterker uit een scheiding zal komen. Ik ben mij er van bewust dat dit laatste soms wel langere tijd kan duren.

Voorkom escalatie

De eerste stap bij een scheiding is om escalatie te voorkomen. Niemand zou in een vechtscheiding moeten willen belanden. Alleen al voor het welzijn van je kinderen. De makkelijkste manier van het voorkomen van een escalatie is door afstand van elkaar te nemen. Voor de meeste betekent dit dat ze zo snel mogelijk niet meer in hetzelfde huis zouden moeten wonen.

Escalatieladder van Glasl - VertrOuders

Wie blijft tijdelijk in de woning

Meestal is de gezamenlijke woning niet direct opzegbaar of verkocht. Hier kan dan een van de twee (tijdelijk) blijven wonen. Wie dat is zou in eerste instantie van de feitelijke situatie moeten afhangen en niet van de eigendomsverhouding. Het gaat hier namelijk niet om de eindsituatie. Op een later moment kunnen jullie daar dan rustig een beslissing over maken.

Waar moet de ander in de tussentijd heen?

Ik zei al eerder: “probeer dingen in stapjes te doen”. Eerst zal de focus liggen op het voorkomen van een escalatie en de eerste verwerking van de scheidingsbeslissing of melding. Er moet dus iets gezocht worden voor de korte termijn

Korte termijn

Veel voorkomende opties voor de korte termijn zijn:

  • de zolder- of logeerkamer van een vriend;
  • terug naar je ouders;
  • oppassen op een woning van iemand die een paar weken of maanden in het buitenland zit of is gaan samenwonen maar de woning nog wil aanhouden;
  • anti-kraak;
  • een huisje op een recreatiepark;
  • Air BNB; of
  • Naar een hotel.

Of hier een geschikte optie bij zit, hangt niet alleen van het budget af maar ook van de behoefte en mogelijkheid om er je kinderen onder te brengen.

Bird-nesting

Een vrij jong fenomeen en alleen de naam al vind ik fascinerend: bird-nesting.

Birdnesting

Hierbij blijven de kinderen in de woning wonen en trekken de ouders om beurten in het huis om voor de kinderen te zorgen. De andere ouder verblijft zolang in een gezamenlijk gehuurde woning of  kamer. Andere opties uit de hierboven genoemde lijst zijn natuurlijk ook mogelijk. Voor de korte termijn een praktische oplossing die ook vrij goedkoop kan worden uitgevoerd. Een bijkomend voordeel is dat beide ouders dezelfde offers brengen. De kinderen blijven lekker in hun veilige omgeving. Ze hebben al hun speelgoed, knuffels, (school)boeken, fietsen en de PS4 bij de hand. En als ze ziek zijn kunnen ze gewoon in hun bedje blijven liggen.

Of het voor de lange tijd ook werkt?  Ik weet het niet! Zelf ben ik daar sceptisch over. Ik krijg direct het beeld van overijverige vogeltjes (ouders) die af en aanvliegen om schreeuwende hongerige vogelbekjes (kinderen) te voeden. Dat gevoel krijg ik overigens al bij de combinatie van jonge kinderen en een buffet in een all-inclusive hotel. Je bent de hele tijd druk heen en weer aan het rennen om je kinderen allerlei lekkere hapjes te brengen en tegen de tijd dat je zelf rustig aan tafel wilt gaan, willen zij al uitvliegen naar het zwembad of de speeltuin. 

In mijn ogen kan deze oplossing een hoop van je tolerantie en geduld eisen. Je laat het huis schoon achter voor je ex en als je terugkomt kan je weer opnieuw beginnen omdat je ex het zoooo druk met de kinderen heeft gehad. Na de derde keer gaat dit toch wringen. Als je de tweede woning ook deelt, heb je de kans dat je de nieuwe scharrel van je ex nog ruikt in je hoofdkussen. Het zou dus ook escalerend kunnen werken. Ik denk overigens dat dit voor iedereen anders werkt. Heb je zelf goede ervaringen met bird-nesting – met name voor de lange termijn – dan zou ik dit graag van je horen.

Voor de lange termijn zijn er ook financiële en fiscale bezwaren. Lijkt birdnesting je wat, probeer hier dan ook rekening mee te houden.

Waar ga ik voor de lange termijn wonen?

Indien je mede de zorg voor kinderen hebt, zal voor de langere termijn een huurwoning in de vrije sector of een koopwoning vaak de enige optie zijn.

Huurwoning

Een huurwoning vind je via een:

  • Woningbouwvereniging;
  • Makelaar;
  • Woningbemiddelaar;
  • verenigingen of stichtingen die woningen in eigen beheer hebben;
  • berichten op social media of zelf een oproep plaatsen;
  • viavia;
  • via sites als marktplaats, e.d.

Wil je van een duurdere woning naar een goedkopere dan kan woningruil soms ook een optie zijn.

Koopwoning

Een koopwoning vind je via:

  • Funda.nl;
  • een makelaar;
  • een projectontwikkelaar;
  • social media; of
  • viavia.

Indien je een woning wilt kopen is het belangrijk om te weten wat je daadwerkelijk kan lenen. De afspraken die je in een scheidingsconvenant of ouderschapsregeling hebt gemaakt kunnen van invloed zijn op de hoogte van het bedrag dat je kan lenen. Met name partneralimentatie kan grote invloed hebben op de hoogte van het te lenen bedrag. Het is daarom belangrijk om deze afspraken voordat ze definitief worden te toetsen met je financieringsbehoefte. Bij VertrOuders proberen we dit in een zo vroeg mogelijk stadium van het scheidingstraject af te stemmen zodat er later geen verrassingen ontstaan.

Sociale huurwoning

Voor sommige mensen behoort een sociale huurwoning ook tot de mogelijkheden.

De kans om ook een sociale huurwoning te krijgen, hangt van een aantal factoren af:

  • aanbod;
  • inschrijvingsduur;
  • inkomen;
  • samenstelling huishouden;
  • AOW-gerechtigdheid;
  • gemeentelijke (toewijs)regels (urgenties en indicaties);

Sociale huurwoningen worden meestal door een woningbouwvereniging aangeboden. In Amsterdam loopt dit via WoningNet.nl. De inschrijving bij Woningnet is daarvoor het eerste dat van belang is. De inschrijvingsduur bij Woningnet kan bepalend zijn voor de toewijzing van de woning. In andere gemeenten gelden weer andere regels. Ook hier ben je vaak afhankelijk van de inschrijving als woningzoekende.

De meeste kans om een sociale huurwoning in Amsterdam te krijgen (als je geen medische indicatie hebt) is door middel van een stadsvernieuwingsurgentie. Dit is het geval als je een woning in een stadsvernieuwingsgebied moet verlaten. Soms is het mogelijk om een woning in een gebied dat op de nominatie staat om te worden gerenoveerd tijdelijk te huren en zo in aanmerking te komen voor een stadsvernieuwingsurgentie als het project begint.

In Amsterdam is er geen urgentie voor mensen die uit elkaar gaan. Deze bestaat in veel andere gemeenten wel. Voor deze urgentie moet je vaak de afspraken die je met betrekking tot de scheiding hebt gemaakt kunnen laten zien. Ook zal je moeten aantonen dat je woning is verkocht en de opbrengst hiervan niet in strijd is met de toewijsregels.

Het voordeel van een sociale huurwoning is dat je vaak voor huurtoeslag in aanmerking komt. Hierdoor kunnen de kosten van de woning nog lager uitkomen. Voor de huurtoeslag geldt onder andere een maximale huurgrens van € 720,24 (2019).

Sociale huurwoning en scheiding

Bij scheiding kan vaak slechts een van de twee partners gebruik maken van de opgebouwde woningduur om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. De voorwaarden hiervoor zijn wel dat je een woning leeg achterlaat. De voorwaarden hiervoor verschillen per gemeente.

Overname van de eigen woning

Voor de overname van de eigen woning verwijs ik graag naar een artikel van VertrOuders.

Financiele aspecten van twee woningen

Bij scheiding loopt je in het begin vaak aan tegen dubbele lasten. Jullie zijn feitelijk uit elkaar maar hebben nog geen definitieve afspraken gemaakt. Bij een huwelijk ben je dan nog verplicht om elkaar te onderhouden en zul je samen de woonlasten van beide woningen moeten dragen. Vaak naar evenredigheid van het inkomen.

Bij samenwonen is dit wat subtieler. Meestal vervalt het samenlevingscontract op het moment dat je feitelijk uit elkaar bent. Soms is dit afhankelijk van de inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie maar niet altijd. Met het vervallen van het samenlevingscontract vervalt ook de verzorgingsverplichting. Vaak staat er niet een duidelijke regeling voor de periode na de scheiding opgenomen.

Als je een gezamenlijke woning hebt, ben ze in beide gevallen aansprakelijk voor alle kosten van de woning. Ook als je intussen een nieuwe woning huurt.

Zo spoedig mogelijk afspraken maken

Het is daarom belangrijk om in een zo vroeg mogelijk stadium afspraken te maken over de kosten van de woonlasten.

Dragen jullie die samen? Is dat naar evenredigheid? Of dragen jullie alleen de lasten voor de woning waarin je woont zelf? Per welke datum is de woning voor rekening en risico van degene die in de woning woont. Dat betekent dat per die datum ook de gerechtigdheid tot de waarde toename of afname voor diens rekening is. Dit zijn slechts een paar voorbeelden van dingen waar je aan moet denken.

Huis na scheiding

Scheidingsfaciliteit

Fiscaal is het mogelijk om de gezamenlijke woning nog even samen aan te houden. Zelfs als je niet meer in de woning woont en op een ander adres staat ingeschreven. Hiervoor heeft de belastingdienst een speciale faciliteit: de scheidingsfaciliteit.

Gedurende een periode van twee jaar nadat een van de ex-partners zich heeft uitgeschreven wordt de woning fiscaal nog als eigen woning gezien. De woning moet dan wel op naam van beiden blijven staan.

De woning blijft dan in box 1 van de inkomstenbelasting. Dit betekent dat jullie beiden worden aangeslagen voor het eigen woningforfait naar de verhouding waarin jullie eigenaar van de woning zijn. Verrekening hiervan vindt plaats door dat dit fictief wordt gezien als partneralimentatie.

De renteaftrek van de hypothecaire geldlening op de woning, blijft ook nog steeds voor beiden aftrekbaar in box 1, ieder naar evenredigheid van de inkomensverhouding. Als je in de tussentijd een nieuwe woning aankoopt, is de bijleenregeling nog niet van toepassing.

In de praktijk is het overigens lastig om een nieuwe woning aan te kopen als er nog geen definitieve afspraken zijn gemaakt voor de gezamenlijke woning. Of dit in jullie geval ook zo is, kan je het beste checken bij een financieel adviseur.

Uitschrijven op het oude adres

Soms is het verstandig om niet te lang op het oude adres ingeschreven te staan. Mogelijk loopt een van jullie dan diverse toeslagen en fiscale heffingskortingen mis. Of dit het geval is kan je nalezen in de kennisbank van Vertrouders.

VertrOuders

VertrOuders kan met jullie meedenken om de overbruggingsperiode en de eventuele scheiding fiscaal en financieel zo goed mogelijk te regelen. Daarnaast zijn wij ook thuis in de emotionele aspecten en praktische afhandeling van de scheiding. Je kan altijd een afspraak maken voor een gratis en vrijblijvend informatiegesprek.

Onze insteek is om partner zo goed mogelijk uit elkaar te laten gaan indien dit hun keuze is en hen vervolgens als ouders te begeleiden naar een gezamenlijk ouderschap. Zo kunnen we samen voorkomen dat de kinderen het slachtoffer worden van een scheiding waar zij niet voor hebben gekozen.

Contact met VertrOuders

Please follow and like us:
0

Geef een reactie